Makalenizi bir aşırmacılık denetleyicisinden geçirdiniz ve benzerlik skoru beklediğinizden yüksek çıktı. İster bir öğrenci tezinizi son haline getiriyor olun ister de bir araştırmacı dergi başvurusu için bir makale hazırlıyor olun, yüksek bir aşırmacılık skoru otomatik olarak yanlış bir şey yaptığınız anlamına gelmez — ancak dikkatli hareket etmeniz gerektiğini gösterir.
Bir metinden aşırmacılığı gidermek, benzerlikleri saklamakla ilgili değildir. Sunduğunuz her fikrin özgün biçimde ifade edilmesini, doğru şekilde atfedilmesini ve kendi düşüncenizle desteklenmesini sağlamaktır. Bu rehber, çalışmanızdaki anlamı veya kaliteyi azaltmadan, bunu adım adım nasıl yapacağınızı tam olarak gösterir.
Bir makaledeki aşırmacılığı gerçekten “gidermek” ne anlama gelir?
Akademik yazımda aşırmacılık, niyetli olsun ya da olmasın, başkasının fikirlerini, sözlerini veya yapısını kendi eserinmiş gibi sunmakla ilgilidir. Birçok öğrenci, cümle yapıları kaynağa çok benziyorsa doğru şekilde yeniden ifade edilen (parafraz edilen) metnin bile işaretlenebileceğini öğrenince şaşırır.
Aşırmacılığı gidermek üç temel eylem içerir: içeriği kendi üslubunuzla yeniden yazmak, gerektiği yerlerde doğru atıf ve kaynakça eklemek ve kaynağı fazlasıyla andıran bölümleri kaldırmak ya da yeniden yapılandırmak. Sadece eş anlamlıları değiştirmeniz gerektiği anlamına gelmez — öğrencilerin yaptığı en yaygın hatalardan biri budur.
Makalendeki hangi bölümlerin aşırmacı sayıldığını nasıl belirlersiniz?
Aşırmacılığı düzeltmeden önce, bunun tam olarak nerede olduğunu bilmeniz gerekir. Belgenizi Plag gibi güvenilir bir aşırmacılık denetleyicisiyle çalıştırdığınızda; eşleşen metinleri vurgulayan, kaynaklara bağlantı veren ve işaretlenen her bölümün risk düzeyini puanlayan ayrıntılı bir benzerlik raporu elde edersiniz.
Plag’ın renk kodlu raporu; uygunsuz atıfları (mor), doğru atıfları (yeşil) ve kaynağa hâlâ çok yakın okunan parafraz içeriği (turuncu) şeklinde ayırır. Bu da tam olarak neyin düzeltilmesi gerektiğine dair net bir yol haritası sunar — böylece zaten uyumlu olan bölümleri yeniden yazarak zaman kaybetmezsiniz.
Farklı benzerlik skorları gerçekte ne anlama gelir?
Etkili parafraz bir beceridir, bir kestirme yol değildir. Amaç, bir kaynaktan bir fikri alıp onu kendi dilinizde tamamen ifade etmektir; bunu yaparken de özgün yazarın adına itibar etmeyi sürdürmeniz gerekir. Bunu iyi şekilde nasıl yapacağınız aşağıda:
- Önce orijinal bölümü tamamen okuyun; yazmadan önce kapatın veya mümkün olduğunca azaltın.
- Metin biçimine değil, fikre odaklanın. Kendinize sorun: bu kaynak gerçekte ne söylüyor?
- Cümle yapısını tamamen değiştirin — sadece tek tek kelimeleri değil.
- Parafrazınızı yazdıktan sonra, yapısal olarak farklı olduklarını doğrulamak için orijinaliyle karşılaştırın.
- Parafraz edilmiş içerik için bile her zaman metin içi bir atıf ekleyin — fikir hâlâ özgün yazarın eseridir.
Unutmayın: atıf olmadan parafraz yapmak, kelimeler tamamen sizin ols a bile hâlâ aşırmacılıktır.
Parafraz yerine ne zaman doğrudan alıntı yapmalısınız?
Doğrudan alıntı sınırlı şekilde kullanılmalıdır — tipik olarak yalnızca bir kaynağın birebir sözlerinin belirli bir önem taşıdığı durumlarda; örneğin yasal bir tanım ya da ifadesi bizzat analiz edilen bir açıklama gibi. Doğrudan alıntı yaptığınızda tırnak işaretleri kullanın ve mümkünse sayfa numarasını da içeren tam bir atıf verin.
Uygunsuz ya da eksik atıflar nasıl düzeltilir?
Eksik atıflar, niyetsiz aşırmacılığın en yaygın nedenleri arasındadır. Başka bir kaynaktan bir fikir, istatistik, argüman ya da veri kullandıysanız — gevşek bir biçimde bile olsa — bir atıf eklenmelidir. Plag’ın benzerlik raporu, metninizde işaretlenen bölümlerle eşleşen kaynaklara doğrudan bağlantı verir; böylece orijinal referansı bulup sıfırdan arama yapmadan doğru bir atıf eklemek kolaylaşır.
Atıf ile kaynakça (referans) arasındaki fark nedir?
Atıf, kısa metin içi işarettir (örn. Smith, 2021, s. 34). Referans ise makalenizin sonunda, bir okuyucunun bu kaynağı bağımsız olarak bulmasını sağlayan tam bibliyografik kayıttır. İkisi de gereklidir — karşılık gelen kaynakça kaydı olmayan bir metin içi atıf eksiktir ve bunun tersi de geçerlidir.
Peki ya öz-aşırmacılık (self-plagiarism) — kendi çalışmanızı da aşırabilir misiniz?
Evet ve birçok öğrencinin sandığından daha yaygındır. Aynı makaleyi (veya makalenin bölümlerini) açık izin olmadan birden fazla derse göndermek öz-aşırmacılık olarak kabul edilir. Kendi önceki çalışmanızın üzerine inşa ediyorsanız bunu açıkça belirtin — önceki yazınızı bir kaynak olarak ele alın ve buna uygun şekilde atıf verin.
Plag, aşırmacılığı gidermenize ve önlemenize nasıl yardımcı olabilir?
Plag sadece bir benzerlik skoru sunmakla kalmaz. Aşırmacılığı giderme hizmeti sizi, kurumunuzun gerektirdiği özgünlük standartlarını karşılarken anlamınızı ve üslubunuzu koruyacak şekilde işaretlenen bölümleri yeniden düzenleyebilen deneyimli editörlerle buluşturur.
Plag üzerinde aşırmacılık gidermeyi destekleyen temel özellikler şunları içerir:
- Tam olarak neye dikkat edilmesi gerektiğini ve nedenini gösteren renk kodlu benzerlik raporları
- İşaretlenen her bölümün arkasındaki kaynaklara doğrudan bağlantılar
- Doğru ve uygunsuz atıflar arasındaki ayrım; böylece doğru referanslar cezalandırılmaz
- En son 10 dakika öncesine kadar yayımlanmış içeriklere karşı gerçek zamanlı tespit
- Kapsamlı akademik kapsama için 80 milyondan fazla bilimsel makaleden oluşan bir veritabanı
Güvenle teslim edin — çalışmanız, doğru şekilde
Araştırma makalesindeki aşırmacılığı gidermek son dakikaya bırakılacak bir düzeltme değildir — akademik çalışmayı sorumlu bir şekilde yürütmenin bir parçasıdır. Yazma süreci sırasında makalenizi ne kadar erken kontrol ederseniz, benzerlikler daha büyük sorunlara dönüşmeden o kadar kolay müdahale edebilirsiniz. Eğer bir eğitimciyseniz, dünya genelindeki akademik dürüstlük taahhüdümüzün bir parçası olarak Plag’ı ücretsiz kullanabilirsiniz.
